UI Design: Marek Kasperski

Pierwsze badania w kwestii określenia czy istnieją jakieś wbudowane w nas preferencje co do spostrzeganych barw, miały miejsce jeszcze pod koniec XIX w., za sprawą M. Cohna. Jeśli zaś chodzi o współczesną psychologię, tematem tym zajął się Hans Eysenck (1941).

Z badań Eysencka z blisko 14 tysiącami osób wynika, że:

1. istnieje pewien ogólny porządek preferencji kolorystycznej, choć nie na tyle silny, by nie mógł być zmieniony w ramach indywidualnych przeżyć osoby, kształtujących osobiste preferencje,
2. porządek ten można przedstawić przy pomocy ciągów:
   

   najprzyjemniejsze barwy (kolejno):

   • niebieska,
   • czerwona,
   • zielona,
   • purpurowa,

   nieprzyjemne barwy:

   • żółta,
   • pomarańczowa.

3. tzw. barwy przejściowe są mniej przyjemne od barw składowych.
   

Prócz tego przebadano osoby w ramach afektywnych wartości barw; nie ograniczono się już tylko do odpowiedzi "przyjemna" - "nie przyjemna", ale spytano o określenie charakteru barw, waloru uczuciowego, czy jest: spokojna, wesoła, uroczysta, smutna, ...

Warunki wstępne badania (N. A. Wells, 1910 r.):

po pierwsze - osoby otrzymały karty z wzorcami kolorystycznymi w kolejności w jakiej występują w widmie, tj.: karmazynowy, szkarłatny, pomarańczowy, pomarańczowożółty, żółty, żółtozielony, zielony, zielononiebieski, niebieski, niebieskofioletowy, fioletowy, purpurowy;

po drugie - osoby otrzymały listy z dwudziestoma określeniami afektywnego waloru barwy: cicha, uroczysta, ciężka, energiczna, podniecająca, krzykliwa, ponura, uśmierzająca, przytłaczająca, dostojna, pochmurna, radosna, spokojna, żywa, wesoła, szumna, smutna, neutralna, lekka, delikatna. Rzecz jasna - i takie było założenie autorów badania - określenia te można pogrupować w trzy naczelne kategorie określające barwy: podniecające, działające uspokajająco oraz te, które wprawiają w przygnębienie.

Wyniki przedstawiają się następująco:

1. Generalnie okazuje się, że kobiety o wiele częściej od mężczyzn utożsamiają kolory z nastrojami.
2. Te kolory, w których występuje jako składowa barwa czerwona, odczuwane są jako podniecające: purpurowa, karmazynowa, osiągając maksimum w szkarłacie oraz pomarańczowym i uspokajając się wraz z żółtozielonym. Choć ciekawe jest też to, że od tego punktu następuje znowu wzrost podniecającego charakteru koloru, odczuwalny zwłaszcza w okolicy barwy zielononiebieskiej i kończący się gdzieś w granicach niebieskofioletowego.
3. Jeśli chodzi o działanie uspokajające barw, to maksimum swoje osiąga razem z uzyskaniem barwy zielonej.
4. Natomiast odczucie przygnębienia związane jest przede wszystkim z kolorem niebieskim i niebieskofioletowym.

Z badań fizjologicznych zaś dowiadujemy się skąd takie tendencje:

"(...) pobudznie układu sympatycznego zwiększa wrażliwość na barwy niebieskie i fioletowe, natomiast przy pobudzeniu układu parasympatycznego wrażliwość na te barwy maleje, a wzrasta na barwy czerwone. Podniecające działanie barw czerwonych , a uspokajające zielonych i niebieskich można więc wytłumaczyć wzajemnym powiązaniem aparatów czerwono-, zielono- i niebiesko-czułych z nerwowym układem wegetatywnym."

Na koniec:

1. jeśli chodzi o zestawienia kolorystyczne, to uważa się, że barwy harmonijne budzą przyjemne odczucia, i odwrotnie - dysharmonia kolorów - przykre.
2. dorosłe osoby preferują barwy pastelowe, dzieci żywe kolory.

***

Dane nt. tego, jak kolory wpływają na nasze samopoczucie, skrzętnie wykorzystują zarówno ludzie od marketingu, jak i od ergonomii pracy. Nie tak trudno wyobrazić sobie również zastosowanie tej wiedzy w ramach codziennej pracy projektanta WWW.

Znana zasada głosi, że masz 50 milisekund na to, by wchodzący po raz pierwszy na Twoją stronę użytkownik jej nie opuścił (wyniki badań Gitte Lindgaard z 2006 r., Attention web designers: You have 50 milliseconds to make a good first impression, w: "Behaviour & Information Technology"; polska wzmianka).

50 milisekund to stanowczo za mało, by w jakikolwiek świadomy sposób zapoznać się ze stroną; wystarczająco długi, by zrobił to nasz system nerwowy. Prawdziwe decyzje zapadają [prawie] natychmiast.

Cytowany fragment za: A. Mączyńska-Frydryszek, M. Jaskólska-Klaus, T. Maruszewski, Psychofizjologia widzenia, 1991. Opis eksperymentów Eysencka i Wellsa za: A. Zausznica, Nauka o barwie, 1959.

Nt. 50 milisekund warto poczytać:

• First Impressions Count in Website Design.
• How Web Design Can Increase Profits.
  
• Design III: Making and sustaining a good first impression.